Ana içeriğe atla
Dolar50,5722Euro55,5788 Gr. Altın5.754,18 AKŞAM'A1:45
Yalova Ekran
Yalova22 Kasım 2026, Pazar
Gündemde
Gündem

COP31’de Rio Sinerjisi günü: Üç sözleşme tek çatıda

COP31'in 9. günü Rio Sinerjisi temasına ayrıldı. İklim, biyolojik çeşitlilik ve çölleşme sözleşmeleri toprak, su ve ekosistemler etrafında tek çatıda buluşuyor.

Yalova 4 dakikada okunur
COP31'de Rio Sinerjisi günü: Üç sözleşme tek çatıda

Antalya’da sürmekte olan COP31’in 9. günü, Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi temasına ayrıldı. Türkiye’nin ev sahipliğinde yapılan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’nda gün boyunca okyanus ve deniz ekosistemleri, iç sular, kıyıların iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı, mavi ekonomi, biyolojik çeşitlilik ve ormanların yeniden canlandırılması ele alınıyor.

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, dünyanın farklı ülkelerinden getirilen bitkilerin sergilendiği COP31 Alanı’nı sosyal medya hesabından paylaştı. Kurum paylaşımında şu sözleri kullandı: “Dünyanın dört bir yanından gelen kökler, farklı coğrafyaların hikayeleri, aynı toprağın umudu. Bugün COP31’de temamız Okyanuslar, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi.”

Rio Sinerjisi, 1992’de Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde yapılan BM Dünya Zirvesi’nden doğan üç sözleşmeyi bir araya getiriyor. Bunlar BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD) ve BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD). Her sözleşmenin kendi taraflar konferansı var. COP31 Başkanlığı, aynı toprak, su ve ekosistemler üzerinde çalışan bu üç süreci Rio Sinerjisi adıyla birleştirdi ve COP31’in 10 eylem gündemi başlığından biri olarak sundu.

Çalışmaların başında Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürü Prof. Dr. Kasım Yenigün var. UNCCD’nin Türkiye Odak Noktalığı’nı da yürüten Yenigün, COP31 Eylem Gündemi’ndeki Rio Sinerjisi çalışmalarından sorumlu. Üç sözleşmenin ortak noktasını şöyle anlattı: İklim değişikliği, üç konuda da herkesi ve bütün alanları etkileyecek yoğun bir etkileşime sahip. Ortak kesişim noktalarının önemli kısmını arazi, toprak ve su kaynakları oluşturuyor. Bunun için ayrılacak emeği, zamanı ve finansmanı bir araya toplayıp belli hedeflere odaklanmak, Rio Sinerjisi’nin temel düşüncesi.

COP31 kapsamında Rio Sinerjisi Eylem Çalışma Grubu kuruldu. Yenigün, grubun yeni bir kurum ya da maliyet getirmeyeceğini söyledi. Amaçlarının ülkelerin bu alanda çalışan uzmanlarını ve ayırdıkları fonları bir araya getirmek, her ülkenin stratejik hedeflerine odaklanan çalışma grupları oluşturmak olduğunu belirtti. Çalışmalar ülkelerin gönüllülüğüyle başlayacak.

Hazırlık yaklaşık bir yıldır sürüyor. Bu sürede 40 civarında ülke ile 50 civarında uluslararası kuruluş ve sivil toplum örgütüyle çalışıldı. Antalya’da G20 kapsamında bir diyalog toplantısı yapıldı. Moğolistan’daki Çölleşmeyle Mücadele COP’unda ve Erivan’daki Biyolojik Çeşitlilik COP’unda da teknik ve üst düzey toplantılar düzenlendi.

Öncelikler arasında doğa temelli çözümler de var. Yenigün’e göre karbon yutak alanlarında, peyzajda ve yeşil dönüşümde artık gelişigüzel çalışma yapılmayacak, bölgenin iklime uyumlu bitkileri kullanılacak. Karbon tutulumunu artıracak, kuraklığa dayanıklı bitkiler belirlendi ve her şehir için ayrı bitki rehberi hazırlandı. Yeni dönemde bu rehberler kullanılacak, her alan ayrı bir karbon yutak alanı olarak görülecek.

COP31 Alanı’ndaki bitkiler de aynı anlayışla seçildi. Yenigün, bitkilerin gelişigüzel seçilmediğini, ülkelerin kendi biyoçeşitlilikleri için odaklandığı ve yerin kimliğini temsil ettiğini düşündüğü bitkilerin burada toplandığını söyledi. Ortaya bir açık hava bitki müzesi çıktığını belirten Yenigün, bunu COP’un farklı bir başarısı olarak değerlendirdi. Toprağın bugünün malı olmadığını, gelecek nesillerin bize emaneti olduğunu söyleyen Yenigün, bunu sağlıklı ve sürdürülebilir biçimde bırakmanın bir söz ve sorumluluk olduğunu vurguladı. Yenigün’e göre bu COP bir eylem COP’u olduğu kadar bir sorumluluk taahhüdü COP’u.

Yabancı katılımcılar da biyolojik çeşitlilik kaybına dikkat çekti. Nijeryalı iklim avukatı Faith Osahenrumwen İdemudia, yıllar boyunca bu kayba gereken önemin verilmediğini ve bunu endişe verici bulduğunu söyledi. Özellikle Küresel Güney’de çok büyük kayıp yaşandığını belirten İdemudia, UNFCCC’nin ve COP31’in bu konuyu vazgeçilmez bir mesele olarak ele alma zamanının geldiğini ifade etti.

Pakistan heyetinden Muhammad Siddiq Khan ise alandaki bitkilerin bir kısmının kendi ülkesinde de bulunduğunu anlattı. Bitkilerin çok değerli olduğunu, korunması ve çiftçilerin bu konuda bilinçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Pakistan’dan örnek olarak mangrovları gösterdi: Mangrovlar karbonu emebilen en zengin kaynak ve bu tür bitkilerin dünya genelinde dikilip korunması gerekiyor.

Gençlik ve iş gücü gelişimi alanında çalışan bir kuruluşu temsil eden gözlemci, ABD’li Amy Ruth West Walker ise alandaki yeşil dokudan etkilendi. İçinden geçilebilen bahçelerin ve mekanların çevresindeki peyzajın çok önemli olduğunu söyleyen Walker, insanların görüşmelerden çıkınca biyolojik çeşitliliğe sahip gerçek peyzajları görmesinin faydalı olduğunu belirtti. Walker’a göre bu yeşillik, ne için mücadele edildiğini hatırlatıyor.

Rio Sinerjisi çalışmaları, ülkelerin gönüllülüğüyle ve yeni bir kurum ya da maliyet oluşturulmadan başlayacak.