E-ticarette 4,57 trilyon liralık pazara müşterinin kendi kelimeleriyle sepet oluşturan yapay zeka köprüsü kuruldu

Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında yüzde 52,2 büyüme göstererek yaklaşık 4,57 trilyon liraya ulaşan ve dolar bazında yüzde 29 artışla 115 milyar doları aşan Türkiye e-ticaret pazarı için yeni nesil bir yapay zeka alışveriş çözümü devreye alındı.

İnternet üzerinden alışveriş yapan tüketicilerin ürün kodu, parça numarası ya da teknik kavramları bilmediği anlar düşünülerek hazırlanan bu sistem, müşterinin kendi günlük ifadeleriyle yaptığı aramaları mağazanın doğrulanmış katalog verileriyle eşleştiriyor. Kullanıcının verdiği ayrıntılar yetersiz kaldığında asistan gelişigüzel tahminler yürütmek yerine model, ölçü ya da kullanım amacına dair netleştirici sorular yöneltiyor. Kampanyalar, stok durumları ve ürün fiyatları sohbet kayıtlarından değil, doğrudan satıcının kendi altyapısından anlık olarak çekiliyor.

Bu mimariyi sektöre sunan Fiberport, gerçekleştirdiği ChatGPT e-ticaret entegrasyonu çalışmasının sıradan bir mesajlaşma botu olmadığını, mağaza verileriyle çalışan gerçek zamanlı bir ticaret köprüsü işlevi gördüğünü ifade ediyor. Şirket, yapay zeka uygulamaları üzerinden alışveriş sürecini başlatan Türkiye’nin ilk yazılım firması olduğunu duyuruyor.

Satın alma sürecinde yapay zeka destekli operasyonlar

• Ürün arama ve karşılaştırma. Marka, kategori, ürünün adı, kullanım sahası veya teknik niteliklerine göre sorgu yapılıyor. Ürünler arası karşılaştırmalar sadece katalogdaki doğrulanmış bilgilerle yapılıyor, eksik yönler saklanmıyor.
• Güncel fiyat, stok ve müşteriye özel koşullar. Fiyatlar, para birimleri, stok ve indirimlerde mağazanın ana sistemi referans alınıyor. Müşterinin yetkisi ve kimliği teyit edildikten sonra bayilere özel iskonto oranları, taban sipariş adetleri ve özel fiyatlandırmalar devreye sokuluyor.
• Sepet hazırlama. Desteklenen sistemlerde belirlenen ürün ve miktarlar doğrudan sepete dönüştürülüyor. Tüketicinin "Şundan iki tane daha ekle" gibi ilave komutları alışverişin bütünlüğü korunarak karşılanıyor.
• Sipariş, kargo ve iade talepleri. Yetkilendirme ve müşteri doğrulaması tamamlandığında kargo takibi ve sipariş bilgileri mağaza kayıtları doğrultusunda veriliyor. İade talebi oluşturma işlemi ile para iadesi yapma yetkisi birbirinden bağımsız tutuluyor.

Türkiye’deki ticari kurallar da sürecin merkezinde yer alıyor. Türk lirası etiketler, KDV’li ya da KDV’siz dökümler, taksit imkanları, havale indirimleri, fatura detayları ve ücretsiz kargo limitleri mağazanın kendi sisteminden çekiliyor. Asistan kendi inisiyatifiyle indirim, taksit veya kargo teslim süresi belirleyemiyor. PayTR, iyzico ve bankalara ait sanal POS altyapıları mevcut sözleşmelere göre inceleniyor, kredi kartı bilgileri sohbet arayüzüne kesinlikle girilmiyor. Ödemenin kesinleşmesi için ödeme sayfasının açılması yetmiyor, ödeme kuruluşundan gelecek doğrulanmış sunucu bildirimi bekleniyor. Olası internet kopmalarında veya geri tuşuna basıldığında mükerrer tahsilat yapılmasını önlemek amacıyla tekilleştirme kuralları çalıştırılıyor.

Ödeme adımında küresel standartlar ve mağaza güvenliği

Sistemin benimsediği ödeme yaklaşımı dünyadaki son gelişmelerle örtüşüyor. OpenAI, Mart 2026’da ChatGPT içerisindeki Instant Checkout özelliğinin ilk sürümünün beklenen esnekliği sunamadığını duyurmuş, satıcıların kendi ödeme ekranlarını kullanmalarının önünü açarak ürün keşfine öncelik tanımıştı. Google ise Ocak 2026’da Shopify ortaklığıyla geliştirdiği Universal Commerce Protocol (UCP) standardını açıklamış, Gemini ve AI Mode üzerinden ödemeleri ilk etapta ABD pazarındaki satıcılarla başlatmıştı.

Bu doğrultuda Fiberport, Türkiye’deki firmalara sohbet içi ödeme yerine ürün arama ve sepet adımlarını yapay zekaya aktaran, ödeme adımını ise işletmenin kendi sitesinde bırakan modeli öneriyor. Şirket bu yaklaşımı "Ürünü beraber seçelim, kasada bildiğiniz güvenli ödeme ekranına geçelim" sözleriyle açıklıyor. Bu sayede adres, fatura, kargo ve sanal POS süreçleri mağazanın kendi güvenli ortamında yürütülüyor. İlgili altyapı, ülke ve satıcı hesabı elverdiğinde satın almanın bir bölümünün sohbetten yapılması ikinci bir seçenek olarak değerlendiriliyor. Ancak bunun tek bir API anahtarıyla çözülemeyeceği; iptal, iade, başarısız işlem ve ödeme onay adımlarının test edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Claude, Perplexity, Google Gemini, ChatGPT ve Microsoft Copilot gibi platformların yetenekleri farklı olduğundan kapsam her mağazaya göre özel olarak çiziliyor.

Altyapı uyumu, protokoller ve işletme modelleri

Mağazaların mevcut sistemlerini değiştirmesine gerek kalmıyor. T-Soft, Shopify, Ticimax, WooCommerce, ikas veya özel yazılımlarda sepet bağlantıları, paket yetkileri, kullanım sınırları ve API erişimleri inceleniyor. Bu isimler hazır modül manasına gelmeyip uygulanabilirlik sınırlarını gösteriyor. Siparişlerin Excel’de, ürün ve stokların ayrı sistemlerde tutulduğu yapılarda önce hangi kaydın ana kaynak olacağı netleştiriliyor; zira yanlış veriyi hızlı sunan bir asistan fayda sağlamıyor. Bu nedenle ERP, muhasebe, depo ve kargo sistemleri entegrasyonla birlikte ele alınıyor.

Yapay zekayla ticarette öne çıkan üç protokolün görevleri birbirinden farklılık gösteriyor:

Protokol · Geliştiren · Görevi

MCP (Model Context Protocol) · Anthropic · Uygun bir yapay zeka istemcisinin ürün sorgulama ya da sepet hazırlama gibi belirli araçları çağırabilmesini sağlayan bağlantı katmanı

ACP (Agentic Commerce Protocol) · OpenAI ve Stripe · ChatGPT ticaret entegrasyonlarında katalog ve satın alma sözleşmelerini tanımlayan açık standart

UCP (Universal Commerce Protocol) · Google, Shopify ile birlikte · Sepet, kimlik bağlama ve ödeme gibi ticaret yeteneklerini ortak bir yapıda sunmaya yönelik açık standart

Güvenlik tarafında sorgulama yapan araçla ödeme yapan aracın yetkileri ayrılıyor; OAuth, oturum izolasyonu, hız limitleri uygulanıyor, API anahtarları sohbet ekranına taşınmıyor. Mükerrer siparişleri engellemek için idempotency anahtarları ve webhook kontrolleri uygulanıyor.

Hizmet; yedek parça satıcıları, toptan ve bayi satışı yapanlar, geniş ürün kataloğuna sahip mağazalar ve yoğun satış sonrası destek veren işletmeler için ideal görülüyor. Referans proje olan MakineUstası bünyesinde, 2019’dan bu yana elektrikli el aletleri ve hırdavat alanındaki yedek parça, şema ve model ilişkileri bu veri disipliniyle yönetiliyor. Kurulum sürecinde altyapı analiz ediliyor, eksikler gideriliyor, sınırlı ürünle pilot testler yapılıyor ve test ödemelerinin ardından canlıya geçiliyor. Dönüşüm başarısı sadece sohbet adediyle değil, doğrulanmış sipariş akışıyla ölçülüyor.

Starline Yapay Zeka Yazılım ve Uzay Teknolojileri A.Ş.’nin markası olan ve 26 yıllık tecrübeyle hareket eden şirket; teknik servis, mali müşavirlik, restoran ve cari takip yazılımlarının yanı sıra özel yazılım, API entegrasyonu, Linux altyapı yönetimi, teknik SEO ve yapay zeka ajanları geliştiriyor. Ayrıntılı bilgilere fiberportglobal.com web sitesinden erişilebiliyor.